خلیج فارس درقراردادها و معاهدات میان کشورهای عربی و قراردادهای بین المللی

در متون تمامی قراردادهای تاریخی میان ایران و کشورهای خارجی و یا میان اعراب و دول خارجی منعقد شده از ابتدای تاریخ مکتوب و به ویژه در چند قرن گذشته که بین دولت های عربی منطقه و یا بین کشورهای اروپایی و کشورهای منطقه منعقد شده است هر جا نامی از پهنه آبی جنوب ایران به میان آمده است در زبان فارسی و عربی با نام های خلیج فارس، بحر عجم و خلیج ایران همراه بوده است. و در سایر زبان های دنیا مترادف همین اسم بکار رفته است. با مراجعه به کتاب مجموعه عهدنامه های تاریخی ایران و یا آرشیو وزارت خارجه نشان می دهد که نام خلیج فارس حد اقل در 25 عهدنامه تاریخی هزاره اول و دوم میلادی در فارسی ، عربی و ترکی با نام های بحر فارس ، دریای پارس ، بحر عجم، دریای ایران و در نسخه های لاتین معادل ها و مترادف های آنها به کار برده شده است از جمله آنها می توان به عهدنامه های ذیل اشاره نمود:

قرارداد1622برابربا1031 قمری میان شاه عباس وادوارد کنوک سفیر برتانیا و نماینده کمپانی هند شرقی.

فرمان کریم خان 1763م در خصوص اعطای اختیارات به ویلیام اندروپرایس حاکم بریتانیا در خلیج فارس ( در متن فارسی خلیج ایران)

در عهد نامه 19 مجمل مارس1809 1224ق) ایران و انگلیس یا قرارداد جونز بریتانیا حاکمیت ایران را بر کل خلیج فارس برسمیت شناخته و متعهد شده است کشتی های انگلیس فقط از نقاطی که دولت ایران اجازه می دهد، حق عبور داشته باشد ( متن فارسی بحر العجم)

در معاهده 1807 فین کن اشتاین ( در فصل هشتم متن فارسی خلیج ایران)

در متن فارسی عهد نامه 12ماده ای دولت ایران با سرگوراوزلی سفیر انگلیس به سال 1227 دارالخلافه طهران فصل ششم در خصوص بحر قلزم(سرخ) و فصل هشتم بحر العجم ذکر شده است.

عهدنامه جیمز موریه و هنری الیس در دارالخلافه طهران 1229برابر با 1814 در بند نهم متن فارسی بحر العجم بیان شده است.معاهده 1851 ایران و انگلیس در خصوص منع تجارت برده در خلیج فارس.

عهدنامه صلح ایران و انگلیس معروف به معاهده صلح پاریس در 1857در فصل سیزدهم متن فارسی خلیج فارس بکار برده شده است.

 

معاهده 1882منع تجارت برده ( خلیج ایران)

در عهد نامه تجارت ایران ویونان 1861 بند هشتم راجع به تجارت در خلیج فارس است که در متن فارسی خلیج فارس ومتن فرانسه پرسیک گلف بکار رفته است. در عهدنامه ایران و فرانسه  1808برابر با 1222با امضای ژنرال گاردان و میرزا شفیع نیز این عبارت بکار رفته است.

در فصل دوم معاهده ایران و اسپانیا  1870متن فارسی خلیج فارس و متن اسپانیایی پرسیک گلف بکار رفته است. در نقشه های سرحدی ملحق به پروتوکل 1913 ایران و ترکیه خلیج فارس ذکر شده و رود زاب کوچک یا کیالو نهر عجم نامیده شده است در ده ها معاهده دیگر نیز کلمه خلیج فارس بکار رفته که از بیان آن به جهت طولانی شدن خودداری می شود.

در فرامین پادشاهان ایرانی خطاب به حکام محلی خلیج فارس نیز از این پهنه آبی از خلیج عجم، دریای ایران و بحر فارس نام برده شده است و درطول تاریخ در همه کتب جغرافیایی و تاریخی در سراسر جهان نیز معادل و مترادف هایی که صفت ایرانی دارد آورده شده است.

از سال 1507 تا 1960در تمامی قرارداها و معاهده هایی که پرتغالی ها، اسپانیایی ها،
انگلیسی ها، هلندی ها، فرانسوی ها، بلژیکی ها، روس ها و آلمانی ها با دولت ایران و یا هرکشور و یا پدیده سیاسی و یا امرای تحت الحمایه خود
درمنطقه امضا نمودهاند در زبان های مختلف
واژه های مترادف با خلیج فارس بکاربرده
اند. حد اقل 10 مورد از اینگونه قراردادها که میان کشورهایی همانند کویت، عربستان، عثمانی، عمان و امارات متصالحه هم به زبان عربی و هم انگلیسی خلیج فارس بکار رفته است. از جمله آن می توان به موارد ذیل اشاره نمود. در قرارداد موسوم به قولنامه اتفاقیه بوشهر 1814بین ویلیام بروس به نمایندگی از بریتانیا و حسن ابن محمد به نمایندگی از حسن ابن رحمه رهبر قواسم بحر فارس بکار رفته است .

در معاهده السلام 1820 که قراردارد صلح 11ماده ای است و قرارداد معروف به " معاهده عمومی با امرای عرب خلیج فارس نامیده می شود و در 8 ژانویه 1820" میان اقوام و مشایخ متصالح در خلیج فارس به امضای ژنرال کایر و 11 نفر از روءسای قبایل عرب رسیده است کلمه بحر الفارسی در متن عربی و در ماده شش بکار رفته است.

معاهده الهدنه البحریه الاولی ( قرارداد اول صلح در دریا)21/5/1835  و معاهده الهدنه البحریه الثانیه ( قرارداد دوم صلح در دریا)13/4/1836 و معاهده الهدنه البحریه الثالثه (قرارداد سوم صلح در دریا 15/4/1837 و معاهده الهدنه البحریه الرابعه و منع حمل الرقیق قرارداد چهارم صلح در دریا و ایستا کردن سوداگری و یا حمل برده 17/4/1838

معاهده دائمی صلح 1853که به امضای شیوخ امارات سواحل عربی خلیج فارس رسیده
است.

معاهده متمم بر معاهده 1853 که در سال 1865به امضای شیوخ امارات سواحل عربی خلیج فارس رسیده است. معاهده 5 ماده ای 1879

معاهده منع شدن شیوخ عرب از بستن قرارداد با دولتهای بیگانه 1892

قرارداد بین شرکت نفت انگلو ایرانی و حاکم دبی کلمه فی خلیج فارس موجود در این قرارداد بر روی جلد کتاب علی محمد راشد چاپ شده است.

در یادداشت هایی که منجر به استقلال کویت گردید و می توان آنرا قرارداد استقلال کویت نامید همه جا از عبارت خلیج الفارسی استفاده شده در عنوان یادداشت امیر کویت به نماینده ملکه انگلیس در خلیج فارس نیز چنین آمده است:

حضرت صاحب الفخامه المقیم السیاسی لصاحبه اجلاله فی الخلیج الفارسی المحترم.

بعد السلام و تحیه . این سند که در تاریخ 19ژوئن 1961 توسط عبد الله السالم الصباح امضا شده است طبق اصل 102منشور سازمان ملل در دبیر خانه این سازمان به ثبت رسیده است و یک سند قابل استناد در دعاوی بین المللی است.

جزئیات بعضی از اینگونه معاهدات در کتاب خلیج فارس آرنولد ویلسن بیان شده است.

در ضمایم قرارداد الجزایر1975که به پیمان صلح میان ایران و عراق است نیز خلیج فارس بکار رفته است. در چندین معاهده دیگر که در همه آنها شیوخ خلیج فارس و بریتانیا و یا شیوخ خلیج فارس با سایر دول خارجی امضاء کنندگان قرار داد بوده اند خلیج فارس بکار برده شده است.

در گزارش نهایی کمیته فنی اعزامی از سوی سازمان ملل برای تعیین حدود مرزی کویت و عراق در سال 1996همه جا از نام خلیج فارس استفاده شده است و در نقشه ضمیمه گزارش که به عنوان سند شورای امنیت منتشر شده است نیز خلیج فارس بکار رفته است.

در کتابی که تحت عنوان" الاتفاقیات السیاسیه و الاقتصادیه التی عقدت بین الامارات ساحل عمان و بریتانیا 1806-1971علی محمد راشد، منشورات اتحاد کتاب و ادباء الامارات، 1989معاهده های سیاسی حقوقی و اقتصادی میان امارات متصالحه و دول بیگانه از سال 1806تا 1971منتشر شده در تمام معاهداتی که در این کتاب نام خلیج بکار رفته عبارت بحر فارس و خلیج فارس بکار رفته و تصویر یکی از معاهدات بر روی جلد کتاب با نام خلیج فارس وجود دارد. (12آذر، 1383، Persian gulf no arab bahreajam )

/ 0 نظر / 5 بازدید