سفره هفت سین در آیین گذشته

از گذشته های دور آریایی های ساکن فلات ایران روز اول سال، آغاز بهار را به برگزاری آئین های ویژه توام با سرور و شادمانی اختصاص میدادند. در آیین هاى باستانى ایران براى هر جشن «خوانی یا سفره ای » گسترده مى شد که داراى انواع خوراکى ها بود. سفره نوروزى «هفت سین» یکی از مقدمات مهم و اصلی ایرانیان برای استقبال از سال جدید است که بطور معمول ساعاتی پیش از تحویل سال نو گسترده شده و سیزدهم فروردین جمع می شود. در بسیاری از منابع آمده است که "هفت سین" نخست "هفت شین" بوده و بعدها به "سین" تغییر یافته است. این سفره برپایه عدد مقدس هفت بنا نهاده شده است. آنچه که در این سفره قرار می گیرد، باید دارای شش خصوصیت زیر باشد: 1. پارسی باشد 2. با واژه ی «س» آغاز شود. 3. ریشه ی گیاهی داشته باشد. 4. خوردنی باشد. 5. اسم مرکب نباشد. 6. برای بدن سودمند باشد. سفره در فرهنگ فارسی، نماد یگانگی بخشیدن به مفاهیمی جداگانه است؛ چه بر روی آن قرار داده شوند و چه در اطراف آن گرد آیند. که این موضوع به مرور زمان خود سبب گردهم آمدن اجزای با ارزش دیگری در این سفره گردید مانند قرآن کریم ، آینه, شمعدان ، ماهی قرمز و .. که هر یک به ارزش و زیبایی این خوان می افزاید و جزء جدا نشدنی سفره هفت سین ایرانیان می باشد. * قرآن مجید: نشانه استواری ایمان، زینت بخش سفره نوروزی مسلمین است که پس از تحویل سال همه آن را بوسیده و چند آیه ای برای تبرک می خوانند. * آینه: نماد جهان بی پایان و بارگاه خداوندی است. * شمع: به تعداد اعضای خانواده برای آرزوی شادی و روشنایی زندگی آنهاست. شعله افروخته نماد روشنایی جاودانه است. * ماهی قرمز: در تنگ بلورین، نماد روزی حلال. موج همراه در ابتدا اجزای ارزنده ای که در فوق به آنها اشاره گردید را در این سفره می چیند و در روزهای مانده تا عید با ارج نهادن به خداوندی که هفت آسمان را آفریده و هفت دریا را زیر آن نشانده، هفت نمادی را که معمولا بر این سفره چیده می گردند را در قالب سین چین های روزانه تقدیم به تک تک عزیزان خانواده باد صبا می نماید

 سین اول :

سنجد نماد سنجیده عمل کردن است. سنجد را بر این باور بر سفره می گذارند که هرکس با خویشتن عهد کند در آغاز سال هر کاری را سنجیده انجام دهد. سنجد نماد عشق و دلباختگى نیز هست. سنجد میوه ای است که وقتی بارور می شود و عطر آن در فضا می پیچد تحریک کننده قوای احساسی انسان است و معتقدند که موجب عشق انسان ها به یکدیگر می شود به همین دلیل سنجد سمبل عشق است. در روایات می خوانیم نخستین خلقت خداوند عقل بوده است. از طرفی در طب قدیم و جدید خاصیت سنجد به عنوان تقویت عقل و حافظه شناخته شده است. بنابراین ما، سنجد، این نماد خرد و فرزانگی و سنجیده عمل کردن را به عنوان اولین سین بر سفره هفت سین می چینیم. خداوندا در این روزهای واپسین سال به من ایمانی و توکلی عطا کن تا لطف و مصلحت تو را در فراسوی درهای به ظاهر بسته دریابم. خداوندا چشم جانم را به نورخود بگشا و مگذار که در تاریکی ندانستن فرو روم پروردگار من، راهم را از بیراهه جداگردان وبا عشق خود احاطه ام کن.

سین دوم :

سیب؛ سین دوم، نماد سلامتی و عشق است. در گذشته از سیب به عنوان غذای خدایان و الهه ها یاد شده است. همچنین به عنوان پاداش کار نیک هدیه داده می شد. همه این جمله را بارها شنیده ایم که هر کس روزی یک سیب بخورد به پزشک نیاز ندارد. سیب کلید راه یابی به شهر سلامتی است. مفهوم آن بر این استوار شده که تن و جان و جامعه انسانی را از گزند و آسیب دور می سازد. در دومین سین چین، سیب را بعنوان نماد سلامت و تندرستی بر سفره هفت سینمان می چینیم. خداوندا در این آخرین روز های سال دلمان را چنان درجویبار زلال رحمتت شستشو بده که هر کجا تردیدی هست ایمان هرکجا زخمی هست مرهم هر کجا نومیدی هست امید وهر کجا نفرتی هست عشق جای آن را فرا گیرد.

سین سوم:

سبزه پس از سنجد و سیب بر سر سفره گذاشته می شود که نشانه خرّمی و شادابی و خوش اخلاقی است. سبزی با خود شادابی ، نیکویی و سرزندگی را به همراه می آورد. رنگ سبز ارتعاش افکار ما را موزون نگه می دارد و به ما آرامش می دهد. درگذشته سبزه ها را به تعداد هفت یا دوازده که شمار مقدس برج هاست در قاب هاى گرانبها سبز مى کردند. در دوران باستان درکاخ پادشاهان 20 روز پیش از نوروز دوازده ستون را از خشت خام برمى آوردند و بر هریک از آنها یکى از غلات را مى کاشتند و خوب روییدن هریک را به فال نیک مى گرفتند و برآن بودند که آن دانه درآن سال پربار خواهدبود. در روز ششم فروردین آنها را مى چیدند و به نشانه برکت و بارورى در تالارها پخش مى کردند. در سومین سین چین ، با آرزوی شادابی و اخلاقی خوش برای شما سبزه را که نماد خرمی و شادابی است بر سفره هفت سینمان می چینیم. برای خانه تکانی اول باید دلهایمان پاک شود. پروردگارا دراین روزهای پایانی سال 92، به خواب دوستانم آرامش، به بیداریشان آسایش، به زندگیشان نشاط، به عشقشان ثبات، به عهدو مهرشان وفا، به عمرشان عزت، به رزقشان برکت و به وجودشان صحت، عطا بفرما.

سین چهارم :

 سمنو؛ سین چهارم، سمبل قدرت و نماد خیر و برکت است. بشر همواره در آرزوی توانمندی بوده است. سمنو نماد زایش و باروری گیاهان نیز است و غذایی مقوی است که از جوانه هاى تازه رسیده گندم تهیه مى شود و سرشار از ویتامین E و مواد مغذی است. در چهارمین سین چین سمنو را به عنوان نماینده ای از جهان قدرت بر سفره هفت سین می نشانیم. خدایا ، به من زیستنی عطا کن ، که در لحظه مرگ ، بر بی ثمری لحظه ای که برای زیستن گذشته است; حسرت نخورم . و مردنی عطا کن ، که بر بیهودگی اش ، سوگوار نباشم . بگذار تا آن را من ، خود انتخاب کنم ، اما آن چنان که تو دوست داری . خدایا ! سرنوشت مرا خیر بنویس تقدیری مبارک تا هر چه را که تو دیر می خواهی، زود نخواهم... و هر چه را که تو زود می خواهی، دیر نخواهم .

سین پنجم :

سین پنجم سیر سیر به نشانه رعایت حدود و مرزهاست. به سفره هفت سین راه یافته تا پای را از گلیم خویش بیرون ننهیم. سیر نماد مناعت طبع است یعنی انسان باید همواره با قناعت بر جهان بنگرد. پس سیر که نشانه قناعت و یادآور امتناع از تجاوز است را بر سر سفره می نهیم تاانسانی عاقل، سالم، شاداب، قوی و قانع باشیم. سیرچشمی و چشم سیری از بزرگ ترین صفات انسان برتر است.

سین ششم :

سین ششم سرکه سرکه نماد پذیرش ناملایمات و نماد رضا و تسلیم است. واقف بر این نکته هستیم که زندگی پیوسته توام با رنج و مشقت و زحمت است و هیچ انسان متعهد و با مسئولیتی نیست که بدون دغدغه بتواند به زندگی ادامه دهد. خداوند، زمین و آسمان و انسان را آسوده و بی غم نیافرید و در هر مشقتی که می رسد، حکمتی نهفته است و سرکه گویای تسلیم در برابر حکمت خداوند بزرگ و حکیم است. بارالها در این روزهای پایانی سال بر من این نعمت را ارزانی دار که: بیشتر در پی تسلا دادن باشم تا تسلی یافتن بیشتر در پی فهمیدن باشم تا فهمیده شدن بیشتر پی دوست داشتن باشم تا دوست داشته شدن زیرا در بخشیدن است که می یابیم و در عفو کردن است که بخشیده می شویم و در مردن است که حیات جاوید می یابیم. 

سین هفتم :

آخرین سین سفره هفت سین سماق است. سماق نماد صبر و بردباری و تحمل دیگران است. صبر به انسان می آموزد که در گذر زندگی، خستگی را باید خسته کرد و کامیابی را باید یافت. بدین سان در واپسین روزهای سال 1392، سینهایی از جنس خرد و فرزانگی، سلامتی، شجاعت و قدرت، شادابی و خرمی، قناعت، رضایت و صبوری چینده ایم؛ پس بیایید با ایمان به چنین ارزش هایی سال نو را آغاز کنیم و با گرایش به عقل و غلبه بر ترس و اضطراب، تصمیم بگیریم زندگی را از نو بسازیم…. بار خدایا ما را از نمازگزارانی قرار بده که با تو مناجات می کنند و تو با آنان نجوا می کنی، باتو به سخن می نشینند و تو با آنان در ژرفای خردهاشان سخن می گویی، تا بلکه از ناحیه ی چشمها، گوشها و دلهایمان از نور، روشنایی برگیریم. منزهی تو، ای کسی که نزد هر جاهل، شناخته شده ای (معروف عند کل جاهل )، بلکه هر موجودی بوسیله ی تو، شناخته شده(تعرفت لکل شی)، ما را به حق خودت عارف گردان و به سوی خویش مشتاق فرما، واز روی آوری به غیر خودت بی میل کن، به حق همه ی پیامبران و مقربان درگاهت، به ویژه حضرت محمد(ص) و آل اطهار او.                التماس دعا

 

 

/ 1 نظر / 26 بازدید
فاطمه

سلام ازتون خواهش میکنم به وبلاگم بیایید واگه میتونید کمکم کنید ویه خانواده روخوشحال.خداشاهده خیلی نیازداشتم که دست به این کارزدم که اگه مجبورنبودم این کارو نمیکردم تقاضا دارم اگه میتونیدکمکمون کنیدویه بچه15ساله روازمرگ نجات بدید. یاعلی